IQOS’un Tarihçesi: 2014’ten ILUMA i’ye Uzanan Yol

2014’ün sonlarında Japonya’nın Nagoya ve İtalya’nın Milano kentlerinde küçük çaplı bir pilot satış başladı; bugün pek çok ülkede bilinen ısıtılmış tütün sistemi ilk kez o raflarda göründü. IQOS tarihçesi, aradan geçen sürede bıçaklı ısıtıcılardan indüksiyona, tek renkli ışıklardan dokunmatik ekrana uzanan bir teknoloji hikâyesidir. Bu yazıda o yolun ana duraklarını sırasıyla ele alıyoruz.

IQOS tarihçesi: Nagoya ve Milano’daki ilk adım

Philip Morris International’ın geliştirdiği sistemin temel fikri baştan beri aynıdır: Tütün yakılmaz, kontrollü biçimde ısıtılır. Yanma olmadığı için kül oluşmaz, duman yerine aerosol ortaya çıkar. İlk deneme için iki kent seçildi: Japonya’da Nagoya, İtalya’da Milano. Pilot dönemin ardından ürün kademeli olarak başka pazarlara taşındı ve her yeni kuşakta pil, ısıtma ve tasarım tarafında değişiklikler yapıldı. Bu evrimin bugün ulaştığı noktayı görmek isterseniz güncel modellere orijinal IQOS satış sayfasından bakabilirsiniz.

Bıçaklı dönem: 2.4 Plus, 3 ve 3 DUO

İlk kuşakların ortak özelliği, holder’ın içinde yer alan seramik ya da metal ısıtma bıçağıydı. HEETS adı verilen tütün çubuğu bu bıçağın üzerine oturtuluyor, bıçak da tütünü içeriden ısıtıyordu. Holder’ın pili küçüktü; kullanımdan sonra yeniden şarj olmak üzere şarj ünitesindeki yuvasına dönmesi gerekiyordu. Dönemin öne çıkan modelleri şöyle sıralanabilir:

• IQOS 2.4 Plus: Kalem biçimli holder ile ayrı şarj ünitesinden oluşan ve sistemin geniş kitlelerce tanınmasını sağlayan model.
• IQOS 3: Daha kompakt şarj ünitesi ve yenilenen tasarım diliyle gelen kuşak.
• IQOS 3 DUO: Adından da anlaşılacağı gibi, holder’ı şarj ünitesine geri koymadan iki ardışık kullanıma izin veren sürüm.
• ORIGINALS DUO ve ORIGINALS ONE: Bıçaklı teknolojinin sonraki yıllarda sunulan güncel yorumları.

Bıçaklı sistem işini görüyordu, ancak iki zayıf noktası vardı. Bıçağın üzerinde tütün kalıntısı biriktiği için düzenli temizlik gerekiyordu ve çubuk özensiz çıkarıldığında bıçak kırılabiliyordu. Bir kullanımın yaklaşık 6 dakika ya da 14 nefesle sınırlı olması gibi temel kurallar ise o günden bugüne pek değişmedi.

2021: ILUMA ve bıçağın devreden çıkışı

2021’de tanıtılan ILUMA, serinin en köklü değişikliğini getirdi. Isıtma bıçağı tamamen kaldırıldı; yerine SMARTCORE INDUCTION SYSTEM adı verilen indüksiyon teknolojisi geldi. Bu sistemde ısıtma, çubuğun içine yerleştirilmiş ince metal eleman üzerinden yapılır. Sonuçları kullanıcı açısından oldukça somuttur: Cihazda tütün kalıntısı kalmaz, temizlik gerekmez ve kırılacak bir bıçak yoktur. Çubuk takıldığında ısıtmayı kendiliğinden başlatan otomatik başlatma özelliği de bu kuşakla hayatımıza girdi.

Aile üç modelle sunuldu: hepsi bir arada gövdesiyle ILUMA ONE, holder ile pocket charger’dan oluşan ILUMA ve alüminyum gövdeli, sarma kapaklı ILUMA PRIME. ILUMA ONE’ın tek şarjla yaklaşık 20 ardışık kullanım sunması, standart modelde ise holder’ın iki ardışık kullanımdan sonra şarj ünitesine dönmesi, ailenin farklı alışkanlıklara göre tasarlandığını gösterir. Modeller arasındaki farkları ILUMA kategorisinde ayrıntılı olarak görebilirsiniz.

Çubuk tarafındaki dönüşüm: HEETS’ten TEREA’ya

Cihaz değişince çubuk da değişti. TEREA yalnızca indüksiyonlu cihazlar için üretilir; ucu kapalıdır ve içinde metal ısıtma elemanı bulunur. Bu yüzden HEETS, ILUMA’da kullanılamaz. TEREA da bıçaklı eski cihazlara takılmamalıdır, çünkü cihaza zarar verir. Eski bir modelden yenisine geçenlerin en sık yaşadığı karışıklık tam da bu uyumluluk meselesidir. TEREA ayrıca menşeye göre farklı paket tasarımları ve çeşit yelpazeleriyle sunulur; Kazakistan, Avrupa, Kıbrıs, Japonya ve Endonezya bunların başlıcalarıdır. Çubukların yapısını ve çeşitlerini TEREA nedir başlıklı yazımızda anlattık.

2024: ILUMA i ile ekran ve esneklik

2024’te duyurulan ILUMA i serisi, indüksiyon altyapısını koruyup kullanım deneyimine odaklandı. ILUMA i ve ILUMA i PRIME’ın holder’ında kalan kullanım, ön ısıtma ve pil bilgisini gösteren dokunmatik bir ekran yer alır. Pause Mode kullanımı 8 dakikaya kadar duraklatmaya, Flex Puff çekiş temposuna göre kullanım başına dörde kadar ek nefese, Flex Battery ise uygulama üzerinden Eco ve Performans modları arasında seçim yapmaya olanak tanır. Serinin hepsi bir arada modeli ILUMA i ONE’da dokunmatik ekran bulunmaz.

Üç kuşak tek tabloda

Kuşak	Isıtma yöntemi	Uyumlu çubuk	Temizlik
Bıçaklı modeller (2014 sonrası)	Isıtma bıçağı	HEETS	Düzenli gerekir
ILUMA (2021)	İndüksiyon	TEREA	Gerekmez
ILUMA i (2024)	İndüksiyon, ekran ve esnek modlar	TEREA	Gerekmez

On yılda değişmeyenler

Teknoloji ne kadar ilerlerse ilerlesin bazı gerçekler yerinde duruyor. Bu ürünler nikotin içerir, bağımlılık yapar ve risksiz değildir; yalnızca 18 yaşını doldurmuş yetişkin tütün kullanıcılarına yöneliktir. Lityum pilli oldukları için uçakta kabin bagajında taşınır ve uçuş sırasında kullanılmaz. Şarjın USB-C ile yapılması, bir kullanımın süre ve nefes sayısıyla sınırlanması gibi alışkanlıklar da kuşaklar boyunca korunmuştur.

Geriye bakınca: Kısa bir özet

2014’teki pilot satış, tütünü yakmadan ısıtma fikrini gündelik hayata taşıdı. Bıçaklı modeller bu fikri olgunlaştırdı; 2021’de ILUMA bıçağı kaldırarak temizlik ve kırılma sorununu ortadan kaldırdı; 2024’te ILUMA i ekran, duraklatma ve esnek nefes gibi özelliklerle kullanımı kişiselleştirdi. Bugün bir model seçerken bu sıralamayı bilmek, hangi cihazın hangi çubukla çalıştığını ve hangi özelliğin size gerçekten lazım olduğunu ayırt etmeyi kolaylaştırır.

Sık Sorulan Sorular

IQOS ilk olarak nerede satışa sunuldu?

Sistem ilk kez 2014’te Japonya’nın Nagoya ve İtalya’nın Milano kentlerinde pilot olarak sunuldu. Sonraki yıllarda kademeli biçimde başka pazarlara yayıldı.

ILUMA ne zaman çıktı ve en büyük farkı ne?

ILUMA 2021’de tanıtıldı. Isıtma bıçağını kaldırıp indüksiyon teknolojisine geçmesi sayesinde cihazda kalıntı kalmaz ve temizlik gerekmez.

ILUMA i serisi hangi yenilikleri getirdi?

2024’te gelen seri; dokunmatik ekran, Pause Mode, Flex Puff ve Flex Battery özelliklerini sundu. Dokunmatik ekran ILUMA i ve ILUMA i PRIME’da bulunur, ILUMA i ONE’da yoktur.

Eski HEETS çubukları yeni cihazlarda kullanılır mı?

Hayır. HEETS yalnızca bıçaklı eski modellerle, TEREA ise yalnızca ILUMA ve ILUMA i ile uyumludur. Çubukları karıştırmak cihaza zarar verebilir.

Bıçaklı modeller neden temizlik istiyordu?

Tütün doğrudan ısıtma bıçağına temas ettiği için bıçak üzerinde kalıntı birikiyordu. İndüksiyonlu modellerde bıçak olmadığından bu ihtiyaç ortadan kalktı.